السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

233

جواهر البلاغة ( فارسى )

إنّ التّى زعمت فؤادك ملّها * خلعت هواك كما خلعت هوى لها 3 - برخى از اهداف موصول آوردن مسند اليه ، هشدار و يادآورى نسبت به اشتباه مخاطب است . مانند سخن خداى برين : « إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ . . . » « 1 » بىشك ، كسانى را كه غير از خداوند ، مىخوانيد ، بندگانى چونان شمايند . در اينجا « الذّين » مسند اليه قرار گرفته تا به كمك صله‌اش ، اشتباه مخاطبان ، يادآورى شود . و مثل اين شعر : « إنّ الذّين . . . » محققا كسانى را كه برادران خويش مىپنداريد ، جوشش كينه‌هايشان با پايمال شدن شما ، درمان مىيابد « 2 » . در اينجا موصول آوردن ، اشتباه مخاطبان را يادآورى مىكند و اگر مىگفت : « فلان قوم با هلاك شدن شما شادمان مىشوند » ديگر اشتباهى تذكره داده نمىشد . مشابه اين شعر در فارسى ، شعر سعدى است : اى كه دم از جود و كرم مىزنى * چون كرمت نيست چه دم مىزنى 4 - از اهداف موصول آوردن مسند اليه ، يادآورى اشتباه غير مخاطب است ، مانند سخن او : « إنّ الّتى . . . » محققا آن زنى كه پنداشته بود ، دل تو از او بيزار است ، جامهء عشق تو را از تن به درآورد همانگونه كه تو مهر او را برافكندى « 3 » در اينجا اشتباه غير مخاطب يعنى آن زن ، تذكر داده شده است . 5 - و منها تعظيم شأن المحكوم به ، كقول الشاعر : انّ الذّى سمك السّماء بنى لنا * بيتا دعائمه أعزّ و اطول 6 - و منها التّهويل : تعظيما أو تحقيرا نحو : فغشيهم من اليّم ما غشيهم و نحو : من لم يدر حقيقة الحال قال ما قال . 5 - و يكى از اهداف موصول آوردن مسند اليه ، عظمت بخشيدن به موقعيّت خبر است ( محكوم به يعنى : مسند يا خبر ) . مانند سخن شاعر « 4 » : آن‌كه آسمان را برافراشت ، براى ما خانه‌اى ساخته است كه ستونهايش نستوه‌تر و بلندتر از هرخانه‌اى است . در فارسى ، آنجا كه موصول ، براى بيان عظمت خبر آمده باشد ، نمونه‌هايى دارد :

--> ( 1 ) . اعراف / 194 . ( 2 ) . اين شعر ، از عبدة بن طيّب است . ( 3 ) . اين شعر ، از عروة بن اذينه است . ( 4 ) . اين شعر از فرزدق است . مقصودش اين است كه براى ما ، خانه‌اى از عزّت و شرف بناء نهاده است .